Niwelacja terenu oznacza dwie różne czynności w języku geodetów i budownictwie. Według geodetów jest to wyznaczanie wysokości pomiędzy punktami terenowym, a według inżynierów wyrównywanie terenu. Szereg pracy, nadających terenowi pożądany kształt, dzieli się na wyrównywanie i wypoziomowanie.

Według geodetów

Proces niwelacji, jaki wykonują geodeci, polega na wyznaczeniu różnicy między dwoma lub wieloma punktami. Za pomocą różnych metod i narzędzi uzyskuje się właściwy pomiar. Wyznaczenie wysokości gruntów oraz poziomych i pochyłych powierzchni w terenie przed pracami budowlanymi, sporządzenie przebiegu warstwic na mapach, dostarczenie informacji o profilu budowanych to główne cele procesu niwelacji. Geodeta jest odpowiedzialny za stworzenie siatki wysokościowej terenu, dostarczającej istotnych informacji przed każdą budową. Dzięki temu będzie wiadomo, jak kształtuje się dany teren, oraz jaka jest jego wysokość względem sąsiadujących obiektów. Siatka pokaże, gdzie są hałdy, wzniesienia, elementy do wyrównania, i jakie jest pochylenie terenu. W definicji geodezyjnej niwelacja terenu nie odnosi się do prac budowlanych i nie trzeba mieć na nią zezwolenia.

Według prawa

Przepisy prawne, które są zawarte w Ustawie prawo budowlane, nie definiują niwelacji terenu jako robót budowlanych. Dlatego z założenia nie trzeba uzyskać pozwolenia na jej wykonanie. Innym przypadkiem jest sytuacja, kiedy proces niwelacji stanowi etap przygotowawczy do rozpoczęcia budowy, co jest już określone w art. 41 ust. 1 pkt 2 prawa budowlanego. Wówczas według przepisów wszelkie prace na terenie od samego początku podlegają art. 41 ust. 1 ustawy budowa lub roboty budowlane. Inwestor, który nie ma decyzji o zezwoleniu na budowę, a rozpoczął prace niwelujące teren pod budowę, podlega karom od organów nadzoru budowlanego. Jest to traktowane jako samowola budowlana. Różnice w pojęciu niwelacji terenu różnią się w zależności od celu prac. Warto pamiętać, że modyfikowanie terenu nie jest dowolną czynnością, mimo że możemy to przeprowadzić samodzielnie i bez zezwolenia, np. na swojej działce.